Giganci Nauki

https://gigancinauki.pl/gn/biogramy/83111,Bochenski-Tadeusz-Antoni.html
2022-12-03, 14:31

Bocheński Tadeusz Antoni

BOCHEŃSKI Tadeusz Antoni (7 XI 1901, Szczakowa – 28 II 1958, Kra­ków), geolog i paleobotanik. Syn Antoniego, urzędnika pocztowego, i Marii z domu Kluss.

Po ukończeniu w 1922 IV Gimnazjum Realnego w Krakowie podjął studia na wydziale górniczym Akad. Górniczej, które wskutek choroby przerwał po trzech latach. W 1928–32 studiował geologię i paleontologię na UJ.

W 1929–34 był asystentem prof. J. Jarosza w Zakładzie Paleontologii Akad. Górniczej. Od 1930 współpracował również z Państwowym Inst. Geologicznym w Warszawie, z którego ramienia – pod kierownictwem S. Doktorowicza-Hrebnickiego – zajmował się badaniami flory Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Wyniki tych prac systematycznie przedstawiał na posiedzeniach naukowych Państwowego Inst. Geologicznego. W 1934–39 był kustoszem działu geologicznego Muzeum Śląskiego w Katowicach. Z tego okresu pochodzi praca B. Badania geologiczne węgla w polskim zagłębiu węglowym (1936). Jednocześnie był stale w kontakcie naukowym z prof. K. Piechem w Zakładzie Anatomii i Cytologii Roślin UJ. Wyniki ówczesnych studiów zawarł w opracowaniach: Badania warstewek witrytowych w węglu pasemkowym (1936), a przede wszystkim Über Sporophyllstände (Blüten) einiger Lepidophyten aus dem produktiven Karbon Polens (1936) oraz On the Structure of Sigillarian Cones and the Mode of their Association with their Stems (1939).

W czasie wojny początkowo pracował w wydziale wodnym Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, a później w Amt für Bodenforschung, gdzie głównie zajmował się osadami karbonu. W 1944 był więziony w Płaszowie. Zwolniony, zabezpieczał mienie Państwowego Inst. Geologicznego i Akad. Górniczej. Po ucieczce Niemców w 1945 podjął pracę w Państwowym Inst. Geologicznym pod kierunkiem S. Doktorowicza-Hrebnickiego. Razem opracowali Zasady nowej nomenklatury pokładów węgla w Polskim Zagłębiu Węglowym (1945), nieba­wem powszechnie obowiązujące w tym regionie. Wspólnie zorganizowali ponadto terenowe stacje geologiczne w Czeladzi i w Szczawnie-Zdroju. W Krakowie w Państwowym Inst. Geologicznym utworzył pracownię do badań węgli, w tym maceracji próbek w celu uzyskania okazów do ba­dań paleobotanicznych. B. brał udział w rewindykacji w Niemczech polskiego mienia kulturalnego.

W 1950 doktoryzował się pod kierunkiem prof. W. Szafera na UJ na podstawie pracy O owocniach (szyszkach) niektórych lepidophytów znalezionych w karbonie produktywnym Polskiego Zagłębia Węglowego, habilitację uzyskał na AGH w 1951.

W 1950–52 wykładał na tej uczelni geologię węgla, a następnie do końca życia kierował Katedrą Złóż Węgla (od 1954 jako profesor). Z tego okresu pochodzą prace B., napisane z A. Bolewskim: Wpływ nasunięcia karpackiego na jakość węgli Górnosląskiego Zagłębia Węglowego (1950) i Spostrzeżenia dotyczące genezy łupków ogniotrwałych w południowo-wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia glowego (1958). Pośmiertnie ukazała się rozprawa B. Rozwój unerwienia listeczków u karbońskich paproci nasiennych z grupy Alethopteris i Lonchopteris oraz o znaczeniu analizy unerwienia dla diagnoz gatunku (1960), w której zostały przedstawione m.in. podstawy metodologiczne badań nad sporami.

B. był jednym z pionierów w Polsce badań mikrospor w osadach karbonu. Wypracował oryginalne metody maceracji (sporządzał tzw. odklejki uwęglonych szczątków roślinnych). Adaptował do tych badań aparaturę optyczną, dzięki czemu opisany materiał nadawał się do precyzyjnej identyfikacji gatun­kowej. Metody te powszechnie zastosowano w badaniach laboratoryjnych w kraju. Ich szczegółowy opis znajduje się w opracowa­niu S. Dybowej i A. Jachowicza – uczniów i współpracowników B. – Mikrospory górnośląskiego karbonu produktywnego (1958).

W kierowanej przez B. katedrze na AGH pozostała po nim doborowa kolekcja okazów karbońskiej flory licząca ponad 3 tysiące okazów. 

SBP (S.M. Brzozowski); SBTP (D. Bijok); Fleszarowa.

S. Czarniecki: Zarys historii geologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, Kraków 1946; Życiorysy profesorów i asystentów Akademii Górniczo-Hutniczej..., Kraków 1956 (Z. Maślankiewiczowa).

Zbigniew Wójcik

Opcje strony